Zamiast sztywnego trzymania się jednej metody, warto postawić na elastyczność. I tu z pomocą przychodzi koncepcja przywództwa sytuacyjnego, której jednym z najpopularniejszych modeli jest ten stworzony przez Kena Blancharda. To uniwersalne podejście pozwala na efektywne motywowanie, rozwijanie i prowadzenie zespołu do osiągania wyznaczonych celów, bez względu na to, czy pracujesz z doświadczonymi ekspertami, czy z nowymi, dopiero wdrażającymi się pracownikami.
Czym jest przywództwo sytuacyjne?
Przywództwo sytuacyjne, zgodnie z modelem Blancharda, zakłada, że nie ma jednego, uniwersalnego stylu zarządzania, który sprawdza się w każdej sytuacji. Skuteczny lider to ten, który potrafi zdiagnozować poziom rozwoju pracownika w odniesieniu do konkretnego zadania i dostosować do niego swoje zachowanie. Model opiera się na dwóch kluczowych wymiarach zachowania lidera:
- Zachowanie wspierające (relacyjne): Skupia się na wsparciu emocjonalnym, budowaniu relacji, słuchaniu, motywowaniu i włączaniu pracowników w proces decyzyjny. Lider dba o dobre samopoczucie zespołu i tworzy przyjazną atmosferę pracy.
- Zachowanie kierujące (zadaniowe): Skupia się na instrukcjach, nadzorze, określaniu celów, planowaniu i monitorowaniu postępów. Lider jasno komunikuje, co, jak i kiedy ma być zrobione.
Cztery style przywództwa
W zależności od poziomu rozwoju pracownika (który określa się na podstawie jego kompetencji i zaangażowania), Blanchard wyróżnił cztery style przywództwa.
- Styl S1: Dyrektywny (telling)
- Kiedy stosować: Idealny dla pracowników o niskich kompetencjach i niskim zaangażowaniu (początkujący).
- Cechy: Lider przekazuje jasne instrukcje, monitoruje postępy i podejmuje wszystkie decyzje. W tym stylu dominuje zachowanie kierujące.
- Przykład: Nowy pracownik, który nigdy wcześniej nie używał danego systemu, otrzymuje szczegółową instrukcję krok po kroku, jak wykonać konkretną operację.
- Styl S2: Szkoleniowy (selling)
- Kiedy stosować: Odpowiedni dla pracowników o niskich kompetencjach, ale wysokim zaangażowaniu.
- Cechy: Lider nadal udziela instrukcji, ale jednocześnie wyjaśnia powody decyzji, słucha pomysłów i wspiera pracownika. To styl o wysokim zachowaniu kierującym i wysokim zachowaniu wspierającym.
- Przykład: Młody i ambitny pracownik, choć brakuje mu doświadczenia, wykazuje ogromną chęć do nauki. Lider nie tylko mówi mu, co ma zrobić, ale też tłumaczy „dlaczego” i pokazuje, jak to zadanie wpisuje się w szerszy kontekst projektu.
- Styl S3: Wspierający (participating)
- Kiedy stosować: Najlepszy dla pracowników o wysokich kompetencjach, ale zmiennym zaangażowaniu.
- Cechy: Lider mniej nadzoruje, a bardziej koncentruje się na wsparciu i motywowaniu. Włącza pracownika w proces decyzyjny, zachęca go do dzielenia się pomysłami i wspólnie rozwiązuje problemy. Styl ten charakteryzuje się wysokim zachowaniem wspierającym i niskim kierującym.
- Przykład: Doświadczony pracownik, który stracił motywację z powodu rutyny, dostaje nowe, bardziej wymagające zadanie, a lider zachęca go do samodzielnego znalezienia rozwiązania i regularnie pyta o jego opinię.
- Styl S4: Delegujący (delegating)
- Kiedy stosować: Przeznaczony dla pracowników o wysokich kompetencjach i wysokim zaangażowaniu (ekspertów).
- Cechy: Lider deleguje zadanie w całości, powierzając pracownikowi pełną odpowiedzialność za jego wykonanie. Nadzór jest minimalny, a rola lidera sprowadza się do bycia dostępnym źródłem wsparcia w razie potrzeby. To styl o niskim zachowaniu kierującym i niskim wspierającym.
- Przykład: Doświadczony programista, który wielokrotnie udowodnił swoje umiejętności, otrzymuje nowe zadanie, a lider ustala jedynie termin i oczekiwany rezultat, dając mu pełną swobodę w wyborze metod pracy.
Jak stosować model Blancharda w praktyce?
Wdrożenie przywództwa sytuacyjnego wymaga od lidera trzech kluczowych umiejętności:
- Diagnozowanie: Lider musi umieć ocenić poziom rozwoju pracownika w odniesieniu do konkretnego zadania. Pamiętaj, że ten sam pracownik może potrzebować innego stylu przywództwa w różnych obszarach. Ekspert w programowaniu może być początkującym, jeśli chodzi o publiczne wystąpienia.
- Dopasowywanie: Po diagnozie lider musi świadomie wybrać odpowiedni styl zarządzania.
- Elastyczność: Lider musi być gotowy do zmiany stylu, gdy pracownik rozwija się lub jego zaangażowanie ulega zmianie.
Podsumowanie
Przywództwo sytuacyjne Blancharda to potężne narzędzie, które pozwala na budowanie silnych i zmotywowanych zespołów, dlatego tak ważne są szkolenia dla biznesu. Zamiast uniwersalnego podejścia, promuje ono elastyczność i indywidualne traktowanie każdego pracownika. Liderzy mogą nie tylko poprawić efektywność pracy, ale także wspierać rozwój swoich podwładnych. Jest to kluczowy element, który poruszany jest na szkoleniach dla kadry. Warto zapoznać się z koncepcją zarządzania sytuacyjnego Blancharda, aby w pełni wykorzystać potencjał każdego członka zespołu.
